Zonnepanelen kunnen ook met schaduw zinvol zijn, maar het rendement daalt vaak merkbaar en het verschil tussen een “beetje schaduw” en structurele schaduw is groot. In de praktijk gaat het niet alleen om hoeveel zonlicht er wegvalt, maar ook om wanneer de schaduw valt, hoe uw panelen elektrisch zijn gekoppeld en welke omvormeroplossing is gekozen, waardoor dezelfde hoeveelheid schaduw op het ene dak bijna niets doet en op het andere dak een flinke hap uit de jaaropbrengst neemt.
| Schaduw op het dak | Richtinggevende impact op jaaropbrengst | Wat meestal het beste werkt |
|---|---|---|
| Korte schaduw vroeg of laat op de dag | 0 tot 5 procent lager | Slim legplan en stringindeling |
| Dagelijks schaduw door schoorsteen of dakkapel | 5 tot 15 procent lager | Optimizers of andere indeling |
| Grote delen van de dag schaduw door bomen of gebouwen | 15 tot 35 procent lager | Herontwerp of alternatief plaatsingsvlak |
| Wisselende schaduw door bladeren of seizoenen | 5 tot 25 procent lager | Meten, monitoren en passende elektronica |
Hoeveel verlies geeft schaduw
Schaduw verlaagt de opbrengst omdat een zonnepaneel uit meerdere cellen bestaat die samen het vermogen bepalen, en een klein beschaduwd deel kan de stroom door een groter deel van het paneel beperken. Moderne panelen hebben bypass diodes die helpen om extreme terugval te beperken, maar schaduw op een ongunstige plek kan nog steeds duidelijk voelbaar zijn, zeker op momenten dat de zon hoog staat en uw systeem normaal gesproken piekvermogen zou leveren.
Waarom één schaduwplek meer panelen kan raken
Bij een klassieke stringomvormer worden panelen vaak in serie geschakeld, waardoor de prestaties van een hele string kunnen worden beïnvloed als één paneel structureel wordt afgeremd door schaduw of vervuiling. In plaats van dat alleen dat ene paneel minder levert, kan het hele traject minder stroom doorlaten, waardoor de verliezen groter worden dan u op basis van “percentage schaduw op één paneel” zou verwachten.
Zo maakt u een schaduwanalyse die echt bruikbaar is
Een goede schaduwanalyse kijkt niet alleen naar obstakels, maar vooral naar het verloop door het jaar, omdat winterzon laag staat en zomerschaduw soms juist rond de middag optreedt door een schoorsteen of dakkapel. In een serieuze analyse worden oriëntatie, hellingshoek, obstakelhoogte, afstand, rijenafstand op platte daken en het geplande legplan meegenomen, zodat u niet met één getal eindigt, maar met een realistische bandbreedte van de te verwachten jaaropbrengst.
Rendement berekenen met een eenvoudige methode
De snelste manier om het effect van schaduw te berekenen is werken met een basisopbrengst zonder schaduw en daar een schaduwfactor op toepassen. U schat eerst de jaaropbrengst zonder schaduw op basis van systeemgrootte en een realistische opbrengst per kWp, daarna vermenigvuldigt u dat met een schaduwfactor zoals 0,95 bij lichte schaduw, 0,85 bij regelmatige schaduw en 0,70 bij zware schaduw, en vervolgens houdt u rekening met extra “mismatchverlies” als uw systeem in strings is gekoppeld en schaduw vooral één deel van de string raakt.
Rekenvoorbeeld met bandbreedtes
Stel u heeft een systeem van 10 panelen van 450 Wp, dan is dat 4,5 kWp aan paneelvermogen, en bij een normale situatie zonder grote beperkingen zou u grofweg in de orde van enkele duizenden kWh per jaar kunnen verwachten afhankelijk van dakligging en ontwerp. Valt er dagelijks schaduw van een schoorsteen op één hoek van het veld rond de middag en komt de schaduwfactor uit op 0,88, dan zakt de opbrengst richting 12 procent, maar als dezelfde schaduw ook nog een ongunstige stringindeling raakt kan het effectieve verlies eerder richting 15 procent lopen, waardoor het ontwerp en de elektrische opbouw net zo belangrijk zijn als de schaduw zelf.
Micro omvormers en optimizers bij schaduw
Bij schaduw is het vaak verstandig om te kijken naar oplossingen die panelen onafhankelijker laten werken, zodat één beschaduwd paneel niet de rest mee omlaag trekt. Micro omvormers en power optimizers kunnen dat effect sterk beperken, al blijft het zo dat schaduw op het paneel zelf altijd opbrengst kost, en daarom is de keuze vooral een afweging tussen extra investeringskosten en het terugwinnen van kWh in uw specifieke situatie; als u dat verschil helder wilt hebben, helpt de uitleg over verschillen tussen micro omvormers en power optimizers om te bepalen wat bij uw dak logisch is.
Wanneer zonnepanelen met schaduw wel zin hebben
Zonnepanelen met schaduw zijn vaak nog steeds interessant als de schaduw beperkt is in tijd, vooral in de vroege ochtend of late middag, of als het grootste deel van het jaar de kernuren vrij blijven. Ook als uw doel vooral is om eigen verbruik overdag te dekken kan een systeem met wat schaduw nog steeds goed uitpakken, zolang u vooraf realistische verwachtingen heeft en het ontwerp is gemaakt om schaduw slim te “omzeilen” met legplan, stringindeling en passende elektronica.
Wanneer het meestal niet rendabel is
Als uw dak grote delen van de dag in de schaduw ligt, zeker rond het midden van de dag, dan wordt het lastiger om een gezonde opbrengst te halen en kan de terugverdientijd onnodig oplopen. In zulke situaties is het vaak slimmer om te zoeken naar een ander dakvlak, een andere opstelling of een oplossing zoals een pergola of bijgebouw, omdat het beperken van schaduw meestal meer oplevert dan het compenseren met duurdere onderdelen.
Laat uw schaduw en ontwerp in één keer goed doorrekenen
Schaduw is precies zo’n factor waar een kleine ontwerpkeuze een groot verschil kan maken, waardoor het verstandig is om uw situatie te laten beoordelen met een schaduwanalyse en een legplan dat past bij uw dak en meterkast. Wilt u snel weten wat in uw situatie realistisch is en welke oplossing het meeste rendement per euro geeft, dan kunt u een vrijblijvende zonnepanelen offerte aanvragen zodat u een voorstel krijgt dat rekening houdt met schaduw, opstelling en de juiste omvormerkeuze.
